ارائه رهنمون های حفاظتی به منظور مقابله با تهدیدات فرا روی جاذبه های ژئوتوریستی، متکی بر آگاهی از چگونگی آسیب پذیری آنهاست. بر این اساس، این پژوهش با هدف تدوین مدل آسیب پذیری جاذبه های ژئوتوریستی انجام شد. پژوهش حاضر از نوع بنیادی کاربردی و رویکرد آن کیفی است. راهبرد مورد استفاده در این پژوهش، استدلال منطقی به منظور تدوین مدل پیشنهادی پژوهش است که در تحلیل داد ه ها از آن استفاده شده است. به منظور پاسخ گویی به سوال پژوهش در خصوص چگونگی مدل آسیب پذیری جاذبه های ژئوتوریستی، اسناد، نظریه ها و متون مرتبط با موضوع به صورت کیفی تحلیل شد. برای اعتباریابی مدل پژوهش نیز از نظرات خبرگان استفاده شد. مطابق با مدل پیشنهادی پژوهش، اهمیت جاذبه های ژئوتوریستی به واسطه ی ارز ش های ذاتی و ابزاری نمایان می شود. در این میان یکپارچگی جاذبه های ژئوتوریستی، خود عاملی موثر بر نسبت دادن ارزش های ذاتی و ابزاری به جاذبه هاست؛ چنانچه یکپارچگی جاذبه های ژئوتوریستی به واسطه ی تهدیدات طبیعی و انسانی تضعیف شود، متقابلا به افول ارزش ها منجر می شود. افول ارز ش ها، تقلیل اهمیت جاذبه ها را رقم می زند و در پی کاهش اهمیت جاذبه های ژئوتوریستی، زمینه ی آسیب پذیری آنها فراهم می شود. در این راستا مطابق با نتایج آزمون تی تک نمونه ای، بر اساس سطح خطای 0/05 و سطح معناداری 0/000، میزان t به دست آمده برای همه سوالات بیش از 1/96 شد؛ از این رو، فرضیه ی مطلوبیت مناسب مدل پژوهش نیز از نظر خبرگان تایید شد. به طور کلی، یافته های این پژوهش به ارتقای دانش نظری در حوزه ی حفاظت از جاذبه های ژئوتوریستی در برابر تهدیدات طبیعی و انسانی منجر می شود.

استان سیستان و بلوچستان با داشتن اشکال زیبا و متنوع ژئومورفولوژیکی می تواند یکی از مناطق جاذب گردشگری ایران باشد و همواره ژئوتوریست های بسیاری را به این نقطه از ایران بکشاند. از جمله مهمترین اشکال ژئومورفولوژیکی، گل فشان ها هستند که بسیارجذاب، بدیع و دیدنی می باشند. مشهورترین گل فشان ها،گل فشان ناپگ، پیر گل، عین و بربرک است. هر کدام از اینها با توجه به ویژگی و کابردهایی که دارند دارای جاذبه های خاصی برای ژئو توریست ها هستند و می توانند با جذب گردشگران استان سیستان و بلوچستان را از ره آوردهای مثبت این نوع گردشگری بهره مند سازند و به مثابه یک گزینه سودمند اقتصادی تلقی گردند.در این پژوهش سعی بر آن است با تشریح ویژگی ها، کاربردها و نمونه های برجسته گل فشان ها نظر مسئولین و پژوهشگران متوجه اهمیت و نقش ژتوریستی گل فشان ها شود و از این رهگذر گامی در جهت توسعه این منطقه محروم برداشته شود.

ژئوتوریسم شاخه ای از اکوتوریسم است. ژئوتوریسم یا زمین گردشگری راهکاری نوین برای تبیین و تشریح علوم زمین و شناخت سرمایه های طبیعی هر منطقه است که علاوه بر ایفای نقش آموزشی، علمی سبب توسعه توریستی منطقه و ارایه روش برای توسعه پایدار در مناطق ژئوتوریسمی می شود. گنبدهای نمکی از جمله پدیده های استثنایی و کم نظیر زمین شناسی و ژئومرفولوژی هستند که دارای چشم اندازها و مناظر زیبای طبیعی می باشد. یکی از مناطق برونزد یافته، گنبدهای نمکی لارستان است به طوری که تقریبا بیش از 1/6 پراکنش گنبدهای نمکی جنوب کشور را به خود اختصاص داده است. یخچال نمکی، چشمه های کارستی، غارنمکی، اشکال قارچی و .... از جمله پدیده های جالب ژئومرفولوژی مربوط به گنبدهای نمکی لارستان است که قابلیت بالایی برای جذب جهانگردان علمی، آموزشی و سایر جهانگردان برخوردار است. هدف این نوشتار این است که بااستفاده از روش مستقیم و غیر مستقیم گنبد نمکی کرموستج لارستان به ژئو تورسیم داخلی و خارجی معرفی می شود .و فرض بر این قرار گرفته که این مساله می تواند با اشتغال زایی باعث رونق اقتصادی منطقه و ملی شود.

در دهه های گذشته، زمین گردشگری (ژئوتوریسم) شاخه جدیدی از گردشگری و بوم گردی (اکوتوریسم)، با تکیه بر پدیده های زمین شناسی در صنعت گردشگری به طور فزاینده ای گسترش یافته است. این جاذبه ها و مکان های زمین ریخت شناختی (ژئومورفولوژیک) بر اساس درک و بهره برداری انسان، ارزش های ویژه ای دارند که می توانند نقطه کانونی توسعه و ارتقای صنعت گردشگری و بسیاری از جاذبه های مهم گردشگری را تشکیل دهند. بر این مبنا، شناسایی و ارزشیابی توانمندی ها و جاذبه های زمین ریخت شناختی به برنامه ریزان این امکان را می دهد تا متناسب با آن ها، توسعه و جهت آن را در منطقه مشخص کنند، بنابراین، هدف پژوهش حاضر نیز ارزیابی ارزش های جاذبه های زمین گردشگری موجود در منطقه شهرستان اردل که مکانی زمین ریخت شناختی شناخته می شود با روش نیکولاس است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و از جنبه روش، توصیفی – تحلیلی بوده است. برای جمع آوری داده ها و اطلاعات لازم از روش های اسنادی و میدانی بهره گرفته است. جامعه آماری پژوهش شامل همه خبرگان و مسوولان مرتبط با موضوع، در سطح شهرستان و استان بوده است که به صورت تمام شماری، تعداد 110 نفر از آن ها سرشماری شده اند. در منطقه اردل، مکان هایی مانند غار اردل، تنگه درکش ورکش، محدوده های آبشار دره عشق، چشمه مولا و سرداب که ارزیابی شده اند، به دلیل داشتن شکل های زمین گردشگری، مهم ترین مکان های زمین گردشگری منطقه هستند. نتایج به دست آمده نشان دادند جاذبه های زمین گردشگری محدوده پیرامونی آبشار دره عشق و غار اردل به ترتیب بانمره، بیشترین و کمترین امتیاز را بین جاذبه های زمین گردشگری شهرستان گرفتند. همچنین نتایج نشان دادند این منطقه از نظر جاذبه های زمین گردشگری توانمندی های بسیار مطلوبی دارد و باید برای استفاده از این جاذبه ها برای نقش زیربنایی ویژگی های زمین شناختی و زمین گردشگری در معماری چشم اندازهای طبیعی و فرهنگی، برنامه ریزی مناسب انجام شود.

اهداف و زمینه ها: ژیوتوریسم ترکیبی از دو واژه زمین و گردشگر است و به گردشگری گفته می شود که دارای جاذبه های زمین شناسی، مورفولوژیکی و فرهنگی است. استفاده بهینه از جاذبه های مناطق مورد مطالعه مستلزم شناخت جنبه های مختلف است. هدف از این پژوهش، ارزیابی توان ژیوتوریستی و تحلیل رقابت پذیری مناطق ژیوتوریستی شهرستان سرعین (روستاهای بیله درق، دربند ورگه سران و آلوارس) بود. روش شناسی: این مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقایسه ای به روش میدانی در مناطق ژیوتوریستی شهرستان سرعین (روستاهای بیله درق، دربند ورگه سران و آلوارس) در تابستان 1398 انجام شد. 102 نفر از گردشگران و کارشناسانی که به مناطق مورد مطالعه ژیوتوریستی مسافرت کرده بودند (23 گردشگر و 11 کارشناس برای هر یک از مناطق مورد مطالعه) با روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب شدند و پرسش نامه های تحقیق را تکمیل کردند. به منظور ارزیابی توان ژ یوتوریستی از مدل هادزیک و برای ارزیابی توان رقابت پذیری از مدل پاوولوا استفاده شد. یافته ها: توان ژیوتوریستی در مناطق بیله درق و دربند ورگه سران به ترتیب برابر 22/39 و 44/24 و در سطح متوسط و در منطقه آلوارس 55/55 و در حد خوب ارزیابی شد. همچنین مناطق بیله درق با ارزش عددی 16/1 و ورگه سران با ارزش عددی 20/1 دارای رقابت پذیری رضایت بخش و منطقه ژیوتوریستی آلوارس با ارزش عددی 43/1 دارای رقابت پذیری خوب و مناسبی بودند. نتیجه گیری: منطقه گردشگری آلوارس از نظر توان ژیوتوریستی و رقابت پذیری نسبت به مناطق بیله درق و دربند ورگه سران دارای پتاسیل های مناسبی برای جذب گردشگر به شهرستان سرعین است.